انجیلسی؛ میراث ۲۷ ساله زباله در بابل

به گزارش پایگاه خبری پروژه ایرانی، مسئله پسماند در شمال کشور، به‌ویژه در استان مازندران و شهرستان بابل، طی سال‌های اخیر از یک موضوع خدمات شهری فراتر رفته و به یک بحران چندوجهی زیست‌محیطی، اقتصادی و اجتماعی تبدیل شده است.

سایت انجیلسی در منطقه بابلکنار که بیش از ۲۷ سال پیش به‌عنوان محل موقت دپوی زباله انتخاب شده بود، به‌دلیل نبود زیرساخت جایگزین و ضعف در مدیریت پسماند، به یکی از مهم‌ترین کانون‌های بحران زیست‌محیطی در استان تبدیل شد.

از تصمیم موقت تا بحران چند دهه‌ای

در دهه ۷۰ و با افزایش حجم تولید زباله در شهرستان بابل، روستای انجیلسی به‌عنوان محل موقت دفن پسماند تعیین شد؛ تصمیمی که قرار بود تنها برای مدت کوتاهی اجرا شود، اما در عمل به بیش از دو دهه دفن مستمر زباله انجامید.

انباشت زباله در این منطقه موجب تولید حجم بالایی از شیرابه شد؛ موضوعی که به گفته کارشناسان، منابع آب زیرزمینی، خاک و اکوسیستم منطقه را تحت تأثیر قرار داده است.

پس از تعطیلی رسمی سایت انجیلسی در اردیبهشت سال گذشته، شهرداری بابل ناچار شد زباله‌های شهری را به خارج از استان منتقل کند؛ اقدامی که سالانه حدود ۱۳۰ میلیارد تومان هزینه بر مدیریت شهری تحمیل کرده است.

کارشناسان معتقدند این هزینه‌ها بخشی از منابع مالی مورد نیاز برای توسعه شهری و اجرای پروژه‌های عمرانی را تحت تأثیر قرار داده است.

پیامدهای اجتماعی و زیست‌محیطی

فعالیت طولانی‌مدت سایت انجیلسی علاوه بر آثار زیست‌محیطی، پیامدهای اجتماعی گسترده‌ای نیز به همراه داشته است. کاهش کیفیت زمین‌های کشاورزی، افت ارزش اراضی، آسیب به فعالیت‌های دامداری و مهاجرت برخی خانواده‌ها از جمله نتایج این وضعیت عنوان می‌شود.

با افزایش اعتراضات مردمی و پیگیری‌های حقوقی، سرانجام فعالیت این سایت متوقف شد؛ اما کارشناسان تأکید دارند که تعطیلی سایت به معنای پایان بحران نیست و شیرابه‌های باقی‌مانده همچنان تهدیدی برای منطقه محسوب می‌شوند.

در حال حاضر مهم‌ترین چالش مدیریت پسماند در بابل، نبود مکان مشخص برای احداث سایت جدید و پایدار است. محدودیت‌های جغرافیایی شمال کشور، تراکم جمعیت، نزدیکی روستاها، منابع آبی و اراضی کشاورزی، فرآیند جانمایی را با دشواری‌های فراوان مواجه کرده است.

همزمان سکوی انتقال زباله در نزدیکی پل تاریخی محمدحسن‌خان نیز به یکی دیگر از نقاط بحرانی شهرستان تبدیل شده و در مقاطعی میزبان هزاران تن زباله بوده است.

راه‌اندازی خط پردازش زباله

مسئولان شهری بابل از راه‌اندازی خط پردازش پسماند در محدوده پل محمدحسن‌خان خبر داده‌اند. به گفته محمدزمان یعقوبی، عضو شورای شهر بابل، این طرح می‌تواند بین ۳۰ تا ۴۰ درصد از حجم زباله‌های ورودی را کاهش داده و هزینه‌های حمل و انتقال را تا حدود ۵۰ درصد کم کند.

با این حال کارشناسان تأکید دارند که این اقدام تنها بخشی از راه‌حل است و مدیریت پایدار پسماند نیازمند برنامه‌ای جامع شامل توسعه بازیافت، کاهش تولید زباله در مبدأ، مدیریت شیرابه‌ها و ایجاد زیرساخت‌های جدید است.

کارشناسان محیط زیست معتقدند انجیلسی امروز تنها یک سایت تعطیل‌شده نیست، بلکه نمادی از پیامدهای تصمیم‌های کوتاه‌مدت در حوزه مدیریت پسماند است.

به باور آنان، تا زمانی که راهکاری ساختاری و بلندمدت برای مدیریت پسماند در شمال کشور اتخاذ نشود، بحران‌هایی مشابه انجیلسی در نقاط دیگر نیز تکرار خواهد شد.

گزارشگر : -تحریریه پروژه ایران