پروژه ایرانی
: در حالی که سیگنالهای متناقضی از واشنگتن درباره آینده روابط با تهران مخابره میشود، مقامهای آمریکایی همزمان از آمادگی برای گفتوگو با ایران سخن میگویند و فشارهای نظامی و سیاسی را تشدید میکنند؛ وضعیتی که بار دیگر ابهام در راهبرد ایالات متحده در قبال ایران را برجسته کرده است.
چهارشنبه ۸ بهمن ۱۴۰۴ ساعت ۲۰:۱۱
کد مطلب : 437136
منبع : پروژه ایران
ابهام در راهبرد آمریکا؛ از سیگنال مذاکره تا تشدید فشار علیه ایران
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، با اشاره به اعزام «یک ناوگان بزرگ» به منطقه، مدعی شده شرایط در قبال ایران در حال تغییر است و همزمان ادعا میکند که تهران بهدنبال دستیابی به یک توافق است. با این حال، روایت رسانههای آمریکایی نشان میدهد واشنگتن هرگونه توافق احتمالی را منوط به شروطی حداکثری میداند؛ از خروج کامل اورانیوم غنیشده از ایران و محدودسازی توان موشکی گرفته تا تغییر سیاستهای منطقهای و ممنوعیت غنیسازی مستقل؛ شروطی که به گفته مقامات آمریکایی، با پاسخ مثبت تهران مواجه نشده است.
در مقابل، منابع مطلع ایرانی از تداوم تلاشهای دیپلماتیک «فشرده» میان دو طرف خبر میدهند؛ کانالهایی که با هدف مهار تنش و جلوگیری از بروز یک درگیری جدید در منطقه همچنان فعال ماندهاند، اما به اذعان همین منابع، این رایزنیها تاکنون به نتیجه ملموس و پیشرفت قابلتوجهی نرسیده و فضای بیاعتمادی همچنان بر مناسبات تهران و واشنگتن سایه انداخته است.
شرایط روی زمین تعیینکننده است
کوروش احمدی، دیپلمات پیشین ایران در سازمان ملل متحد و تحلیلگر مسائل سیاست خارجی با اشاره به مواضع متناقض واشنگتن میگوید: به نظر میرسد هم از سوی ایران و هم از سوی آمریکا تمایل به آغاز یک روند مذاکره وجود دارد، اما مسئله اصلی توافق بر سر موضوعات و شیوه مذاکره است. به گفته او، آمریکاییها بهدنبال مذاکره مستقیم، رودررو و جامع هستند؛ در حالی که سیاست رسمی و اعلامشده ایران تاکنون مخالفت با مذاکره مستقیم با آمریکا بوده است؛ حتی در دوره دولت بایدن نیز این سیاست حفظ شد.
تغییر موضوعات مذاکره از سوی آمریکا
به گفته احمدی، تحول جدید در موضع آمریکا، گسترش دامنه موضوعات مذاکره است. او با اشاره به اظهارات اخیر استیو ویتکاف توضیح میدهد که واشنگتن اکنون از چهار محور شامل غنیسازی، اورانیوم غنیشده، برنامه موشکی و گروههای موسوم به نیابتی سخن میگوید؛ موضوعاتی که پیشتر به این شکل در دستور کار رسمی آمریکا قرار نداشت.
وی تأکید میکند که در گذشته، تمرکز آمریکا عمدتاً بر جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای و محدودسازی موشکهای بالستیک قارهپیما بوده و بحث درباره موشکهای برد کوتاه و متوسط، تحول تازهای در مواضع واشنگتن محسوب میشود.
برنامه موشکی؛ خط قرمز واقعی
این دیپلمات پیشین ایران معتقد است ایران به هیچ عنوان نباید از برنامه موشکی خود کوتاه بیاید، چرا که با توجه به ضعف نیروی هوایی، این برنامه مهمترین عامل بازدارندگی کشور، بهویژه در برابر تهدیدات منطقهای است. به گفته او، طرح موضوع موشکی در مذاکرات میتواند مطرح شود، اما کنار گذاشتن آن باید خط قرمز ایران باشد.
احمدی در عین حال به موضوع غنیسازی نیز اشاره میکند و میگوید از منظر روانشناسی سیاسی، ترامپ حاضر به پذیرش غنیسازی نیست؛ زیرا هرگونه عقبنشینی در این حوزه، بهمعنای بازگشت به برجام تلقی میشود؛ توافقی که ترامپ سالها آن را هدف انتقاد قرار داده و نمیخواهد به آن بازگردد.
گزینه نظامی؛ تهدیدی با عدم قطعیت بالا
در بخش دیگری از این گفتوگو، احمدی درباره تهدیدهای نظامی آمریکا علیه ایران میگوید هنوز عدم قطعیت بالایی درباره تصمیم نهایی واشنگتن وجود دارد. به گفته او، کشورهای منطقه با اقدام نظامی علیه ایران مخالفاند، اسرائیل نیز اعلام کرده آمادگی کامل ندارد و پایگاه رأی ترامپ تمایل چندانی به ورود آمریکا به یک جنگ جدید ندارد؛ بهویژه در آستانه انتخابات میاندورهای.
با این حال، او تأکید میکند که مسئله اعتبار شخصی ترامپ میتواند عاملی باشد که رئیسجمهور آمریکا را به سمت یک اقدام نمادین سوق دهد؛ اقدامی که با توجه به توان بازدارندگی ایران، خطر خروج اوضاع از کنترل را به همراه خواهد داشت.
سناریوی محاصره دریایی
احمدی در پایان به موضوع محاصره دریایی اشاره میکند و میگوید بعید است چنین محاصرهای در نزدیکی آبهای ایران، مانند خلیج فارس یا دریای عمان، اجرا شود؛ چرا که واکنش متقابل ایران را در پی خواهد داشت. با این حال، به گفته او، طی یک سال گذشته نشانههایی از تشدید فشارهای دریایی در مناطق دورتر، مانند مدیترانه، اقیانوس اطلس و اطراف ونزوئلا دیده شده و احتمال تداوم این روند وجود دارد.
گزارشگر : تحریریه پروژه ایران
# تگ ها
